Hulpen aanleren

Aangezien ik onder andere opgeleid ben als gedragstherapeut voor paarden, leg ik vaak wat meer de nadruk op leerprincipes. Zo ook bij het aanleren en in stand houden van de hulpen.

In de Academische Rijkunst willen we het paard vanaf de grond opleiden zodat het paard ons goed kan gaan dragen. Dan is het wel belangrijk om je te realiseren hoe we dat gaan aanleren. Vanaf de grond werken we met wat andere hulpen dan erop, maar die zijn er wel op voorbereid dat het paard onder de ruiter ook weet hoe het op hulpen moet reageren.

Op het paard willen we namelijk uiteindelijk dat onze zit dé hulp is. Omdat je die nooit kunt weghalen. Dit noemen we dan ook wel de primaire hulp. Alle andere hulpen, zoals been, teugel, zweep, stem, zijn secundaire hulpen die we gebruiken om te leren hoe een paard op die zit moet reageren. Deze secundaire hulpen moet het paard uiteraard ook eerst leren. En dat doen we eerst vanaf de grond.

Vanaf de grond hebben we onze lichaamstaal en de zweep (als aanwijsstok). Een paard reageert van nature vrij gemakkelijk op lichaamstaal. Dit gebruiken we dan ook om de secundaire hulpen aan te leren. We gebruiken echter eerst de hulp waarop je wilt dat het paard gaat reageren, en dan kun je je lichaamstaal gebruiken om het paard te helpen. De hulp wordt de voorspeller en het paard zal uiteindelijk daarop gaan reageren. Doe je het echter andersom, dan kan het zijn dat het paard alleen op de lichaamstaal reageert en de hulp die daarna of erbij komt, helemaal niet als hulp ziet en daar niet op leert reageren.

Wat leertechnisch verder belangrijk is, is dat je de hulp blijft geven totdat het paard een goed antwoord geeft.  Maak de hulp niet sterker, wel kun je proberen om het makkelijker voor het paard te maken om het goede antwoord te geven. Je lichaamstaal inzetten is hiervan een voorbeeld, maar je kunt ook iets anders verzinnen. Bijvoorbeeld als je het hoofd van het paard laag wilt vragen door neerwaartse druk op de kaptoom, maar het paard daar nog niet op reageert, kun je helpen door je hand onder de neus van het paard te houden en het hiermee uit te nodigen te zakken. Een ander belangrijk punt is dat je ogenblikkelijk de hulp (in veel gevallen druk) weghaalt op het moment dat het paard een goed antwoord geeft.  Maar ook dat je de hulp niet weghaalt als het paard een verkeerd antwoord geeft. Het weghalen van de druk is voor het paard als het ware de beloning. Je haalt namelijk iets onaangenaams (druk op de kaptoom) weg als het paard het juiste antwoord geeft.

Realiseer je ook dat het paard niet meteen een heel groot antwoord moet kunnen geven. In eerste instantie ben je blij met een reactie in de goede richting. Stel, je wil dat het paard de schouders naar links verplaatst. Je tikt met je zweep tegen de rechter schouder. Op een gegeven moment verplaatst het paard het gewicht naar links. Als dit al moeite kost is het heel belangrijk om alleen hierop al de hulp weg te halen. Als dit er goed in zit, kun je proberen dit uit te bouwen naar een echte stap, dus niet meer met de hulp te stoppen op alleen een verplaatsing van het gewicht.  Ook hierbij kun je het paard gaan helpen door het hoofd al vast in de bewegingsrichting te gaan plaatsen en zelf ook de kant op te gaan die het paard op moet, als het moeite heeft aan de hulp te voldoen. Maar heb ook vertrouwen dat het paard je het juiste antwoord gaat geven en geef het paard tijd! Dus eerst heel duidelijk alleen de hulp geven waarop je wilt dat het paard gaat reageren, en als je het na geduldig wachten nog steeds niet lukt, ga dan pas helpen.

Als het paard de secundaire hulpen eenmaal geleerd heeft, dus geen lichaamstaal of andere hulpen om het gemakkelijker te maken meer nodig heeft maar púúr op díe hulp reageert, kun je die gaan gebruiken als je gaat rijden. Omdat we dus uiteindelijk het paard op zit willen rijden, kun je ook nu het paard de zithulpen gaan aanleren door eerst een zithulp te geven, en als het paard niet reageert, de secundaire hulp te gebruiken. Zo wordt ook deze zithulp weer een voorspeller voor de secundaire hulp en zal het paard op de zithulp (primaire hulp) gaan reageren.

Wees je in het trainen heel bewust van de hulpen die je geeft, en of je wilt dat het paard daarop reageert. Voordat je het weet leer je een paard op het verkeerde te reageren, en op de hulp juist niet of minder goed te reageren. Geef een hulp dus altijd op dezelfde manier en zorg dat je hierop reactie krijgt. Wees je bewust van je lichaam, welke signalen je afgeeft.

Er komt dus nog best veel bij kijken en dan heb ik nog lang niet alles uitgediept. Hopelijk heb ik in ieder geval wat meer bewustheid weten te creëren over het aanleren van hulpen.

Als laatste nog een overdenkertje:

Als een paard iets niet uitvoert wat jij wilt (ervan uitgaande dat je de hulp goed hebt gegeven) kun je je 3 dingen afvragen:
– snapt het paard wat ik bedoel?
– kan het paard het gevraagde wel uitvoeren? Denk daarbij ook aan lichamelijke beperkingen.
– heeft het paard genoeg motivatie om het gevraagde uit te voeren? Of is het meer gemotiveerd voor ander gedrag?

Categorieën: Blog

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *